Czym jest prawo do wizerunku?

Karolina Bonarska-Lenarczyk20 lutego 20172 komentarze

W ubiegłym tygodniu zgłosiła się do mnie znana dziennikarka i prezenterka. Potrzebowała wyjaśnienia na jakich zasadach może chronić swój wizerunek i czy w związku z tą ochroną może zezwolić współpracującej z nią firmie na korzystanie z wizerunku oraz rozpowszechnianie go przy wspieraniu promocji produktów sygnowanych marką firmy.

Pytanie to od razu wydało mi się interesujące z punktu widzenia wszystkich czytelników mojego bloga, ale przede wszystkim TWÓRCÓW, którzy swoją kreatywną działalność mogą przecież wspierać również własnym wizerunkiem.

Prawo do wizerunku nie istnieje jako zdefiniowane pojęcie prawne, albowiem żaden obecnie obowiązujący przepis prawa nie wskazuje czym to prawo jest. Podobnie jest z definicją wizerunku. Z pomocą przychodzi tu natomiast orzecznictwo. I tak, w wyroku z 28 maja 2015 r. I ACa 158/15 Sąd Apelacyjny w Katowicach wskazał, że

Przez pojęcie wizerunku należy rozumieć każdą podobiznę bez względu na technikę wykonania, a więc fotografię, rysunek, wycinankę sylwetki, film, przekaz telewizyjny bądź przekaz wideo, a zatem jest nim niewątpliwie zdjęcie.

Brak ustawowych definicji czy to prawa do wizerunku czy też samego wizerunku nie oznacza bynajmniej, że Twój wizerunek nie jest chroniony prawem. Ochrona taka wynika wprost z kodeksu cywilnego oraz z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Co więcej, przysługuje Ci ona bez względu na to czy jesteś osobą publiczną, rozpoznawalną czy też jeszcze nie 🙂

Wizerunek jest jednym z wymienionych w art. 23 kodeksu cywilnego dóbr osobistych człowieka i pozostaje pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

Kwestia natomiast rozpowszechniania wizerunku została uregulowana w art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, który stanowi wprost, że:

Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej.

Oczywiście, jak od każdej zasady, tak i w tym przypadku są wyjątki.

Nie wymaga zezwolenia rozpowszechnianie wizerunku:

  1. osoby pozującej, która otrzymała zapłatę za pozowanie (domniemywa się wówczas,  że wyraziła ona zgodę na rozpowszechnianie swojego wizerunku);
  2. osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych (np. zdjęcie gwiazdy muzyki pop zrobione w trakcie promocji płyty, zdjęcie Kamila Stocha zrobione w trakcie Turnieju Czterech Skoczni, zdjęcie Prezydenta w trakcie wystąpienia);
  3. osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza (np. publiczność oglądająca pokazy lotnicze w ramach Air Show).

Co powinna zatem zrobić znana dziennikarka, aby umożliwić firmie legalne rozpowszechnianie swojego wizerunku w celu wsparcia promocji konkretnych produktów? Przecież jest osobą publiczną i rozpoznawalną? Powinna udzielić zgody. Dokładnie tak samo jak każda inna osoba, również Ty, której wizerunek miałby zostać rozpowszechniony w takiej czy podobnej sytuacji. W przeciwnym razie wykorzystanie wizerunku bez zezwolenia naruszałoby dobra osobiste i stanowiłoby bezprawne jego rozpowszechnianie. Udzielenie zgody jest bowiem podstawową zasadą, której przestrzeganie pozwala na zgodne z prawem korzystanie z cudzego wizerunku.

W omawianej sytuacji dziennikarki nie zachodzi żadna z opisanych powyżej okoliczności pozwalających na wykorzystanie wizerunku bez jej zgody. Wizerunek ten bowiem będzie wykorzystywany nie w związku z pełnieniem funkcji publicznej dziennikarki czy prezenterki lecz typowo w celach komercyjnych związanych ze wsparciem proporcji wysokogatunkowych produktów, skądinąd bardzo pięknych. 🙂

 

{ 2 comments… read them below or add one }

Katarzyna Jankowska Luty 20, 2017 o 20:17

Podczas spotkania autorskiego w znanej księgarni podszedł do mnie fotograf, którego uznałam za specjalistę ze strony księgarni i który to zrobił mi serię zdjęć, do których nawet pozowałam nieświadoma, że jest to paparazzi. Zdjęcia te ukazały się w Internecie i można było złożyć ofertę ich zakupu. Czy nadużyto w tym wypadku mój wizerunek. Nie udzieliłam zgody na ich rozpowszechnianie.

Odpowiedz

Karolina Bonarska-Lenarczyk Luty 21, 2017 o 23:41

Powiedziałabym, że tak – Twój wizerunek został nadużyty. Sam fakt pozowania nie oznacza automatycznie wyrażenia zgody na rozpowszechnianie wizerunku. Dodatkowo spodziewam się, że nie otrzymałaś wynagrodzenia za pozowanie do zdjęć, a zatem nie zaistniała okoliczność pozwalająca na rozpowszechnianie wizerunku bez Twojej zgody. Warto by się zastanowić, czy fotograf nie będzie tłumaczył się argumentem, że jesteś osobą publiczną w rozumieniu ustawy, ale w mojej ocenie nie jest to wcale takie oczywiste.

Odpowiedz

Leave a Comment

Previous post:

Next post: